İsveçli Freemelt, Avrupa Birliği’nin füzyon enerjisi kuruluşu Fusion for Energy’den (F4E) 33.000 tungsten bazlı komponent üretmek üzere sipariş aldı. JT-60SA programında kullanılacak parçalar için sözleşmenin taban değeri 55 milyon İsveç kronu; opsiyonlarla toplam büyüklük 84 milyon krona kadar çıkabilecek.
Sözleşme, katmanlı imalatın füzyon enerjisi gibi yüksek sıcaklık, sıkı malzeme kontrolü ve kapsamlı kalite doğrulaması gerektiren bir alanda prototipten seri üretime geçişini gösteriyor. Teslimatların 2028’e kadar sürmesi, üretimin büyük bölümünün ise 2027’de gerçekleştirilmesi planlanıyor.
33 bin parçalık seri üretim programı
F4E, Avrupa’nın ITER projesine katkısını ve füzyon enerjisi alanındaki çalışmalarını koordine ediyor. Sipariş kapsamındaki komponentler, Japonya’nın Naka kentinde bulunan JT-60SA deneysel füzyon tesisine gönderilecek. Avrupa ile Japonya’nın ortak yürüttüğü JT-60SA, dünyanın en büyük süper iletken tokamak sistemlerinden biri olarak yeni plazma senaryolarının ve ITER için gerekli işletme bilgisinin geliştirilmesinde kullanılıyor.
Freemelt siparişi yalnızca baskı hizmeti olarak değil; elektron ışınıyla toz yataklı ergitme (E-PBF), malzeme uzmanlığı, proses geliştirme, kalite kontrolü ve nihai teslimatı kapsayan uçtan uca bir üretim görevi olarak tanımlıyor. Şirket, gerekli üretim adımlarını değer zincirindeki uzman ortaklarla birlikte yürütecek.
Tungsten neden kritik?
Tungsten yaklaşık 3.422 °C ile metaller arasındaki en yüksek ergime sıcaklıklarından birine sahip. Yüksek ısı iletkenliği, düşük aşınma ve plazma karşısındaki davranışı nedeniyle füzyon reaktörlerinde plazmaya bakan yüzeyler için öne çıkıyor. Buna karşılık kırılganlığı, yüksek işlem sıcaklığı ve yoğunluğu geleneksel yöntemlerle karmaşık tungsten parçalar üretmeyi zorlaştırıyor.
E-PBF prosesi vakum ortamında ve yüksek sıcaklıkta çalışabildiği için tungsten gibi refrakter metallerde termal gerilmeleri yönetmek açısından avantaj sağlayabiliyor. Ancak seri üretimin başarısı yalnızca geometrinin oluşturulmasına değil; toz özelliklerinin, enerji girdisinin, mikroyapının ve her partideki kalite kayıtlarının tutarlı biçimde yönetilmesine bağlı.
Katmanlı imalat açısından ölçek göstergesi
Metal katmanlı imalatta birçok nükleer ve füzyon projesi bugüne kadar kupon, prototip veya sınırlı sayıda demonstratör parça düzeyinde kaldı. Bu siparişi ayrıştıran unsur 33.000 adetlik hacim ve çok yıllı teslimat planı. Taban sözleşmenin yaklaşık 5 milyon euro, opsiyonlarla toplam değerin yaklaşık 7,5 milyon euroya ulaşması bekleniyor.
Program, Freemelt’in yalnızca üretim sistemi sağlayan bir teknoloji şirketinden nitelikli komponent teslim eden endüstriyel üreticiye doğru genişleme stratejisini de destekliyor. Başarılı teslimat, füzyon dışında savunma, medikal ve yüksek sıcaklık uygulamalarında tungsten ile diğer ileri metaller için benzer üretim modellerinin önünü açabilir.
Kaynaklar
Görsel: JT-60SA tesisi / QST – Fusion for Energy.