Gazi Üniversitesi, eklemeli imalatla üretilecek boşluklu iç yapıya sahip perçinlerin mekanik performansını inceleyen araştırma projesinin TÜBİTAK 1002 desteği almaya hak kazandığını açıkladı. Çalışma, bağlantı elemanlarında ağırlık azaltımı ile dayanım arasındaki ilişkiyi deneysel testler ve sonlu elemanlar analiziyle değerlendirecek.
Üniversitenin 31 Ağustos 2026 tarihli duyurusuna göre proje, Teknoloji Fakültesi İmalat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Gültekin Uzun yürütücülüğünde gerçekleştirilecek. Proje ekibinde İsmail Erdoğan da yer alıyor. TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı kapsamında desteklenen çalışmanın tam adı, “Eklemeli İmalat Yöntemiyle Üretilmiş Boşluklu İçyapı Tasarımlı Perçinlerin Mekanik Performansının Deneysel ve Sonlu Elemanlar Metoduyla Analizi”.
Perçinlerde iç geometri neden araştırılıyor?
Perçinler; havacılık, otomotiv ve genel makine imalatında levha ya da ince cidarlı parçaların kalıcı biçimde birleştirilmesinde yaygın olarak kullanılıyor. Geleneksel bağlantı elemanları çoğunlukla dolu kesitli ve standart geometrilerle üretiliyor. Eklemeli imalat ise parça dış formunu korurken iç bölgede boşluk, kafes veya başka hafifletici yapılar oluşturulmasına imkan veriyor.
Bu tasarım özgürlüğünün mühendislik değeri, yalnızca daha hafif bir perçin elde etmekten ibaret değil. Boşluk oranı, iç yapı tipi ve yük yolu; çekme, kesme, yorulma ve deformasyon davranışını değiştirebilir. Bu nedenle hafifletilmiş bağlantı elemanının gerçek faydası, ağırlık kazanımının mekanik dayanım ve güvenlik gereksinimleriyle birlikte değerlendirilmesiyle ortaya çıkacak.
Deneysel test ile sayısal model birlikte kullanılacak
Proje başlığı, fiziksel olarak üretilen numunelerin mekanik testlerden geçirilmesinin yanı sıra sonlu elemanlar metoduyla sayısal olarak analiz edileceğini gösteriyor. Bu iki yaklaşımın birlikte kullanılması, perçin içindeki gerilme yığılmalarının ve olası hasar başlangıç bölgelerinin anlaşılmasını kolaylaştırabilir. Deney sonuçları aynı zamanda sayısal modelin doğrulanmasına yardımcı olacak.
Gazi Üniversitesi duyurusunda malzeme, eklemeli imalat prosesi, hedeflenen ağırlık azaltma oranı veya test standardı gibi teknik ayrıntılar henüz paylaşılmadı. Dolayısıyla araştırmanın havacılıkta kullanıma hazır bir bağlantı elemanı geliştirdiğini söylemek için erken. Projenin bugünkü önemi, eklemeli imalatı yalnızca şekli karmaşık parça üretimi için değil, standart bir bağlantı elemanının iç mimarisini yeniden tasarlamak için kullanması.
Türkiye’de tasarım odaklı AM araştırmasına bir örnek
Bağlantı elemanlarında topoloji ve iç yapı optimizasyonu, özellikle ağırlığın kritik olduğu uygulamalarda potansiyel taşıyor. Bununla birlikte seri kullanım için üretim tekrarlanabilirliği, yüzey kalitesi, toleranslar, yorulma ömrü ve maliyet gibi başlıkların da araştırılması gerekiyor. TÜBİTAK destekli projenin sonuçları, sonraki aşamada daha kapsamlı malzeme ve proses çalışmalarına veri sağlayabilir.