TEKNİK BİLGİ MERKEZİ

Katmanlı İmalat Sözlüğü A–Z

Katmanlı imalat, 3D baskı, malzeme ve proses terminolojisini sade Türkçe açıklamalarla bir araya getiren, düzenli olarak güncellenecek teknik sözlük.

Terim ara31 terim

Bu sözlük nasıl kullanılmalı?

Kısaltmayı veya kavramı üstteki alana yazın. Tanımlar, ISO/ASTM terminolojisi ve endüstriyel kullanım gözetilerek hazırlanmıştır; marka adları ile standart proses adlarının birbirine karıştığı yerlerde güncel ISO yaklaşımı esas alınmıştır.

Başlangıç için: Katmanlı İmalat Nedir?, 7 Temel AM Prosesi ve Katmanlı İmalat Malzeme Rehberi.

Anizotropi

Bir parçanın mekanik özelliklerinin ölçüm yönüne göre değişmesidir. Katmanlı imalatta katmanlar arası bağ, tarama stratejisi ve üretim yönü nedeniyle çekme dayanımı, uzama ve yorulma performansı X, Y ve Z eksenlerinde aynı olmayabilir.

AMF (Additive Manufacturing File Format)

Katmanlı imalat verisini yalnızca yüzey geometrisiyle sınırlamadan renk, malzeme, kafes yapı ve üretim bilgileriyle taşıyabilen XML tabanlı dosya biçimidir. STL’nin veri sınırlamalarını azaltmak amacıyla geliştirilmiştir.

Binder Jetting

Toz yatağı üzerine seçici olarak sıvı bağlayıcı püskürtülerek katmanların oluşturulduğu proses ailesidir. Metal, kum ve seramikte kullanılır; metal parçalarda baskıyı debinding ve sinterleme adımları izler.

Build Plate (Üretim Plakası)

Parçanın ve desteklerin üretim sırasında bağlandığı tabandır. Özellikle metal LPBF’de ısı iletimi, gerilme yönetimi, parça konumlandırma ve sonradan plakadan ayırma süreçlerini doğrudan etkiler.

Build Orientation (Üretim Yönü)

Parçanın üretim hacminde hangi açı ve eksende konumlandırıldığını ifade eder. Destek miktarı, yüzey kalitesi, üretim süresi, anizotropi ve çarpılma riski üzerinde belirleyicidir.

CAD

Parçanın geometrisini dijital olarak oluşturmak ve değiştirmek için kullanılan bilgisayar destekli tasarım ortamıdır. Katmanlı imalat iş akışı çoğunlukla CAD modelinin STL, 3MF veya AMF gibi bir üretim dosyasına dönüştürülmesiyle başlar.

DED (Directed Energy Deposition)

Metal tozun veya telin, lazer, elektron ışını ya da ark gibi odaklanmış bir enerji kaynağıyla beslendiği noktada eritilip biriktirildiği proses ailesidir. Büyük parça üretimi, kaplama ve onarım uygulamalarında öne çıkar.

Debinding (Bağlayıcı Giderme)

Binder jetting veya bağlı metal filament proseslerinden çıkan yeşil parçadaki polimer bağlayıcının ısıl, kimyasal ya da katalitik yöntemle uzaklaştırılmasıdır. Sinterleme öncesindeki kritik adımdır.

DfAM (Katmanlı İmalat için Tasarım)

Parçayı geleneksel üretim kısıtlarıyla değil, katmanlı imalatın geometri özgürlüğü, parça birleştirme ve hafifletme avantajlarıyla tasarlama yaklaşımıdır. Destek, yönlendirme, tolerans ve son işlem gereksinimleri tasarımın başında ele alınır.

Digital Thread (Dijital İz)

Tasarım, simülasyon, üretim parametreleri, makine kayıtları, kalite verileri ve parça kimliğini yaşam döngüsü boyunca birbirine bağlayan veri zinciridir. İzlenebilirlik ve sertifikasyon açısından kritik önemdedir.

EBM / PBF-EB

Metal toz yatağının vakum ortamında elektron ışınıyla seçici olarak ergitildiği prosestir. Özellikle titanyum alaşımlarında kullanılır; yüksek yatak sıcaklığı artık gerilmeleri azaltabilir.

Feedstock (Hammadde)

Katmanlı imalat sistemine beslenen başlangıç malzemesidir. Prosese göre metal veya polimer toz, tel, filament, granül, sıvı fotopolimer ya da macun formunda olabilir.

Green Part (Yeşil Parça)

Binder jetting gibi proseslerde baskıdan çıktıktan sonra şekli oluşmuş ancak nihai yoğunluğa ve dayanımına ulaşmamış parçadır. Taşınırken kırılgan olabilir; debinding ve sinterleme ile nihai özellikleri kazanır.

HIP (Hot Isostatic Pressing)

Parçaya yüksek sıcaklık ve her yönden gaz basıncı uygulanarak iç gözeneklerin kapatıldığı son işlem yöntemidir. Kritik metal AM parçalarında yoğunluk, yorulma performansı ve güvenilirliği artırmak için kullanılır.

In-situ Monitoring

Üretim devam ederken eriyik havuzu, katman görüntüsü, sıcaklık, akustik sinyal veya makine verilerinin sensörlerle izlenmesidir. Amaç sapmaları erken görmek ve kalite kanıtı üretebilmektir.

LPBF / PBF-LB

İnce metal toz katmanlarının lazerle seçici olarak ergitildiği toz yataklı füzyon prosesidir. Karmaşık ve yüksek yoğunluklu metal parçalar üretir; destek, toz güvenliği ve son işlem yönetimi gerektirir.

Material Extrusion / FFF-FDM

Filament, granül veya macun hâlindeki malzemenin bir nozuldaki kontrollü akışla katman katman biriktirildiği proses ailesidir. Masaüstü baskıdan büyük format termoplastik ve kompozit üretimine kadar geniş bir kullanım alanı vardır.

Melt Pool (Eriyik Havuzu)

Metal AM’de enerji kaynağının malzemeyi yerel olarak erittiği küçük sıvı bölgedir. Boyutu ve kararlılığı; güç, hız, odak, malzeme akışı ve ısı transferine bağlıdır ve gözenek/çatlak oluşumuyla yakından ilişkilidir.

MJF (Multi Jet Fusion)

HP tarafından geliştirilen, polimer toz yatağına ergitici ve detaylandırıcı ajanların püskürtülüp ısıyla birleştirildiği üretim yaklaşımıdır. Desteksiz yerleşim, yüksek paketleme yoğunluğu ve seri parça üretimiyle öne çıkar.

Part Consolidation (Parça Birleştirme)

Daha önce ayrı üretilip monte edilen birden fazla bileşenin tek bir optimize edilmiş AM parçasında birleştirilmesidir. Bağlantı elemanı, kaynak, sızıntı noktası ve montaj süresini azaltabilir.

Porozite (Gözeneklilik)

Parça içindeki boşlukların oranı ve dağılımıdır. Yetersiz ergime, gaz kapanımı veya keyhole gibi mekanizmalarla oluşabilir; yoğunluk, yorulma ve sızdırmazlık performansını etkiler.

Post-processing (Son İşlem)

Baskı sonrasında uygulanan destek temizleme, ısıl işlem, HIP, talaşlı imalat, kumlama, parlatma, kaplama ve kalite kontrol adımlarının genel adıdır. Endüstriyel AM maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturabilir.

Powder Reuse (Tozun Yeniden Kullanımı)

Üretimde ergitilmeden kalan tozun elenip karakterize edilerek yeni tozla belirli oranlarda karıştırılması veya tekrar kullanılmasıdır. Oksijenlenme, parçacık dağılımı ve kontaminasyon kontrollü biçimde izlenmelidir.

Recoater

Toz yataklı sistemlerde her katman için yeni ve düzgün bir toz tabakası seren bıçak, fırça veya silindir mekanizmasıdır. Parça çıkıntısı ya da deformasyon recoater çarpışmasına ve üretim kaybına yol açabilir.

Sinterleme

Toz parçacıkların erime noktasının altında veya yakınında ısıtılarak birbirine bağlandığı yoğunlaştırma sürecidir. Binder jetting ve bazı polimer/seramik proseslerinde boyutsal çekme ve malzeme özellikleri bu adımda belirlenir.

SLA / DLP

Sıvı fotopolimer reçinenin ışıkla seçici olarak kürlendiği tekne fotopolimerizasyon prosesleridir. SLA genellikle lazerle, DLP ise katmanı görüntü olarak projeksiyonla sertleştirir; hassas yüzey ve ince detay sağlar.

SLS

Polimer toz yatağının lazerle seçici olarak birleştirildiği prosestir. Çevredeki toz parçayı desteklediği için çoğu geometride ayrı destek yapısı gerekmez; PA11 ve PA12 yaygın malzemelerdir.

Support Structure (Destek Yapısı)

Çıkıntılı bölgeleri taşımak, parçayı plakaya bağlamak ve ısıyı uzaklaştırmak için parça ile birlikte üretilen geçici geometridir. Metal proseslerde tasarım ve son işlem maliyetini ciddi biçimde etkiler.

Topoloji Optimizasyonu

Yükler, sınır koşulları ve üretim kısıtları altında malzemenin nerede bulunması gerektiğini hesaplayan tasarım yöntemidir. AM’in karmaşık geometri özgürlüğü sayesinde daha hafif fakat işlevsel yapılar üretilebilir.

Voxel

Üç boyutlu uzaydaki en küçük hacimsel veri birimidir. Çok malzemeli baskı, görüntü tabanlı modelleme ve lokal özellik kontrolünde parçanın iç yapısını noktasal veya hücresel düzeyde tanımlamak için kullanılır.

WAAM (Wire Arc Additive Manufacturing)

Metal telin elektrik arkıyla eritilerek robotik veya gantry hareket sistemiyle katman katman biriktirildiği DED alt türüdür. Büyük metal parçaları yüksek biriktirme hızıyla üretir; çoğunlukla talaşlı son işlem gerekir.

Terminoloji kaynakları

Son güncelleme: 28 Ağustos 2026