Kosta Rika Sosyal Güvenlik Kurumu CCSS, kurum bünyesinde tasarlanıp üretilen ilk kişiye özel 3D baskılı kafatası protezini Hospital San Juan de Dios’ta bir hastaya implante etti. PEEK malzemeden hazırlanan implantın, dış tedarike kıyasla maliyeti yaklaşık yüzde 64 azalttığı ve aylar sürebilen süreci yaklaşık yedi güne indirdiği bildirildi.
Uygulama, kamu sağlık sisteminin medikal görüntüleme, dijital tasarım, prototipleme, üretim ve sterilizasyon adımlarını kendi altyapısında bir araya getirmesi açısından önemli bir eşik oluşturuyor. CCSS, 2026’nın ikinci yarısında üç hastanede en az 52 hastanın bu kapasiteden yararlanmasını hedefliyor.
Tomografi verisinden kişiye özel geometriye
Süreç hastanın bilgisayarlı tomografi görüntülerinin alınmasıyla başlıyor. Uzmanlar, görüntülerden kafatası geometrisini ayırarak üç boyutlu bir model oluşturuyor. Hasarlı bölgenin karşı tarafındaki sağlıklı anatomi referans alınarak eksik bölgeye uygun protez tasarlanıyor; dijital model klinik ekip tarafından kontrol edildikten sonra üretim dosyası hazırlanıyor.
CCSS’nin paylaştığı akışta üretim sonrasında zımparalama, parlatma ve temizleme işlemleri uygulanıyor. Parça hastane ekibinin son kontrolünden geçtikten sonra sterilize edilerek ameliyata hazırlanıyor. Bu uçtan uca yaklaşım, tasarım değişikliklerinin üretim hizmeti veren dış bir tedarikçiyle tekrar tekrar paylaşılması ihtiyacını azaltıyor.
PEEK neden tercih ediliyor?
Polieter eter keton olarak bilinen PEEK; yüksek performanslı, termoplastik bir mühendislik polimeri. Radyolüsent olması sayesinde görüntüleme sırasında metal implantların oluşturabildiği artefaktları azaltabilmesi ve uygun üretim koşulları sağlandığında biyouyumluluk gereksinimlerine cevap verebilmesi nedeniyle kraniyal implantlarda kullanılıyor. Bununla birlikte implant kalitesi yalnızca malzemeye bağlı değil; hammaddenin izlenebilirliği, üretim sıcaklığı, katmanlar arası bağlanma, yüzey kalitesi, sterilizasyon ve mekanik doğrulama süreçlerinin birlikte kontrol edilmesi gerekiyor.
CCSS, küçük boyutlu bir protezin kurum içi maliyetini yaklaşık 1 milyon 167 bin 598 Kosta Rika kolonu olarak açıkladı. Kurumun verdiği karşılaştırmaya göre bu tutar dış tedarik seçeneğinden yüzde 64’e kadar daha düşük. Sürenin yaklaşık yedi güne inmesi ise travma, tümör cerrahisi veya önceki operasyonların ardından kafatasında defekt oluşan hastalarda tedavi planlamasını hızlandırabilir.
Üç hastanede 52 hastalık hedef
Programın Hospital San Juan de Dios’un yanı sıra Hospital México ve Hospital Monseñor Víctor Manuel Sanabria’ya genişletilmesi planlanıyor. Yılın ikinci yarısında en az 52 hasta için kişiselleştirilmiş üretim kapasitesinin kullanılması hedefleniyor.
Kişiye özel kraniyal implantlar dünyada yeni değil. Bu vakayı farklılaştıran unsur, tasarım ve üretimin ticari bir servis sağlayıcısından satın alınması yerine bir kamu sağlık sistemi içinde yürütülmesi. Böyle bir model ölçeklenirse hastaneler; klinik gereksinim, üretim dosyası, kalite kaydı ve teslim süresi üzerinde daha doğrudan kontrol kurabilir.
Klinik ölçeklenmede kalite sistemi belirleyici
Kurum içi üretimin kalıcı bir sağlık hizmetine dönüşmesi için her vakada aynı tasarım doğrulama, üretim, temizlik, sterilizasyon ve kayıt standartlarının uygulanması gerekiyor. Ayrıca hasta verisinin yönetimi, dosya onayı, cihazın sorumluluğu ve uzun dönem klinik sonuçların izlenmesi açık prosedürlerle tanımlanmalı.
CCSS’nin ilk vakası, kişiye özel medikal katmanlı imalatın yalnızca yüksek bütçeli özel merkezlerde değil, kamusal sağlık altyapısında da ekonomik ve operasyonel bir araç olabileceğini gösteren somut bir örnek oluşturuyor.